Oneindigheid (didactiek) Er zijn zoveel manieren om een onderwerp uit te leggen

C1. Kruip in de huid van je leerling – een publieke lessonstudy

Joke Daemen, Theo van den Bogaart, Derk Pik, Lidy Wesker (lerarenopleiders)

Lesson studies worden in het Nederlandse onderwijs steeds vaker uitgevoerd. Het is een mooie vorm van professionalisering waarbij het gaat om het gedetailleerd bestuderen van het leren van onze leerlingen. In deze workshop kan je dit proces zelf ervaren. We doorlopen een publieke les die we zelf als ‘lesson study team’ hebben ontworpen. Vervolgens bespreken we wat een lesson study voor de kwaliteit van je onderwijs kan betekenen. We hopen ons enthousiasme over deze vorm van professionalisering over te brengen.

C2. Over de grenzen van de werkgroep havo-vwo

Rob van Oord en Marian Botke

In de werkgroep havo-vwo van de NVvW wordt regelmatig gediscussieerd over zogenaamde kleine didaktieken. Dit gaat over een andere aanpak van een les dan sommen uitleggen of bespreken. Vaak is het een andere werkvorm, maar het kan ook zijn dat eerst concreet aan een probleem gewerkt wordt, zonder direct naar het antwoord toe te werken, zo komt hier vanzelf een wiskundige denkactiviteit uit naar voren. Een gewone som uit het boek, die je op een andere manier brengt, kan ineens tot een uitdagende lessituatie leiden. We laten in deze workshop zien hoe je een opgave anders kunt brengen waardoor een interessante les ontstaat en gebruiken daarbij werkvormen als speeddaten, estafette, DUOotjes, pizzapunten, puzzelen enzovoorts. Maar we denken ook dat iedereen wel iets moois in zijn lessen heeft uitgeprobeerd wat werkt. Dat horen we dan ook graag.

C3. Goed voorbereid op de veranderingen bij havo wiskunde A ???

Piet Versnel

In mei 2017 zullen de opgaven over statistiek in het CE van havo wiskunde A er totaal anders uitzien dan in de jaren hiervoor.
Heeft u zelf voldoende inzicht in deze veranderingen en heeft u uw leerlingen hier al in voldoende mate op voorbereid?
Tijdens de workshop zullen we ideeën uitwisselen over onder andere de volgende vragen:

  • hoe heeft u het werken met ICT en grote datasets in de dagelijkse schoolpraktijk vorm gegeven en tegen welke problemen bent u aangelopen?
  • hoe heeft u dit getoetst in de schoolexamens?
  • hoe denkt u uw leerlingen voor te bereiden op het CE en welke (hulp)middelen heeft u daarbij gebruikt cq. tot uw beschikking?
  • heeft u nog behoefte aan ondersteuning?
  • welke vragen leven er nog bij u ten aanzien van statistiek?

De presentatie “Goed voorbereid op de veranderingen bij havo wiskunde A ???”

C4. Ligt onze mindset vast?

Marloes Kloosterboer

Mijn VO post doc onderzoek heeft de titel ‘De invloed van mindset op de wiskunde lessen’. Tijdens de workshop geef ik eerst een samenvatting van de boeken van Dweck (mindset algemeen) en Boaler (mathematical mindsets). Met name het boek van Boaler geeft veel handvaten hoe zij het onderwijs in richt zodat leerlingen vanuit een growth mindset gaan werken. Na deze inleiding geef ik een korte uitleg over mijn onderzoek van de komende drie jaar. Vervolgens onderzoeken we door middel van testen en praktijkvoorbeelden de volgende vragen: welke mindset hebben wij als docenten zelf, wat is de invloed van onze mindset op de mindset van de leerlingen, en kunnen wij onze mindset veranderen?

C5. Lesgeven met open online leermateriaal

Dicky van Berkel

Stercollecties zijn complete leerlijnen van open digitaal leerlinggericht leermateriaal. Stercollecties nodigen uit tot een andere manier van werken, aanvullend op of vervangend voor (een deel van) een methode. Aangevuld met eigen materiaal bied je leerlingen onderwijs op maat. In deze workshop zie je hoe Stercollecties gebruikt kunnen worden. Hoe kun je didactisch omgaan met digitaal materiaal in de les? Wat zijn de voordelen? Hoe zorg je dat leerlingen nog steeds met de handen bezig gaan? Ga in gesprek met elkaar over digitaal leermateriaal en over de laatste ontwikkelingen op het gebied van digitaal lesgeven met de Stercollecties.

C6. Herontwerp onderwijs in wiskunde (HOW)

Thomas Cool

De workshop richt zich op kennismaking van belangstellenden, met bespreking van bedoelingen en mogelijkheden (bijv. werkgroepjes per provinciehoofdstad). Het gaat om vernieuwende didactieken om bij leerlingen tot betere kennis, vaardigheden en attitude te komen. Er zijn minstens twee wijzen van aanpak voor vernieuwing. De eerste aanpak neemt de traditionele stof als uitgangspunt, en zoekt naar betere manieren van uitleg, werkvorm of toetsing. Dit geeft bijvoorbeeld de discussie over de “realistische” versus de “traditionele” didactiek. De tweede aanpak stelt de traditionele stof ter discussie, pleegt een herontwerp (re-engineering), en maakt dan gebruik van de ervaringen uit de eerste aanpak voor de verdere implementatie. Die tweede aanpak kan tot soms zeer verrassende inzichten leiden. Wellicht is implementatie iets van de verdere toekomst maar het maakt docenten wel alert op mogelijke hobbels en misverstanden bij leerlingen. Voorbeelden staan in Colignatus, “Elegance with Substance” (2009, 2015), pdf staat online.

De presentatie “Herontwerp onderwijs in wiskunde (HOW).”

C7. Geschiedenis van de wiskunde in de les?

Peter Lanser

Startbekwame docenten wiskunde moeten volgens de kennisbasis de concepten rekenen in oude culturen, de relatie wiskunde en maatschappij en wiskunde als menselijke activiteit, kennen en begrijpen.

Wat kun je in de wiskundeles met deze concepten? Gebruik je de geschiedenis van de wiskunde om een mooi verhaal te kunnen vertellen? Kun je historisch materiaal inzetten om een onderwerp te introduceren, kan dit het inzicht van leerlingen verdiepen?
In deze workshop worden deze vragen verkend aan de hand van voorbeelden van materiaal en inzichten, opgedaan bij de conferentie History and Pedagogy of Mathematics afgelopen zomer in Montpellier.

De presentatie “Geschiedenis van de wiskunde in de les?”
De handout bij “Geschiedenis van de wiskunde in de les?”

C8. Zelf digitaal lesmateriaal ontwerpen

Peter Boon

De Digitale Wiskunde Omgeving (DWO) is een software pakket waarmee u als docent zelf digitaal online wiskunde lesmateriaal kunt ontwikkelen. Op basis van bestaande templates en voorbeelden maakt u snel een serie extra oefeningen, voorzien van feedback, hints en eventueel met video en tools voor statistiek, meetkunde of zelfs Geogebra. Het resultaat kan door uw leerlingen gebruikt worden op elk device met een internetverbinding en een browser. Daarbij is het mogelijk om het werk van uw leerlingen eenvoudig te monitoren. In deze workshop krijgt u een overzicht van de mogelijkheden gepresenteerd. We staan ook stil bij nieuwe ontwikkelingen zoals handgeschreven formuleherkenning. Daarbij krijgt u de gelegenheid om zelf hands-on ervaring op te doen.

C9. De metadenkende leerling

Plonie Nijhof en Rodica Ernst-Militaru

Oriënteren, een plan maken, de juiste strategie kiezen, monitoren en controleren. Allemaal stappen die leerlingen moeten zetten om wiskundige problemen succesvol op te kunnen lossen. De hiervoor benodigde metacognitieve vaardigheden hebben zij, naarmate de stof complexer wordt, steeds harder nodig. Rodica Ernst-Militaru en Plonie Nijhof ontwikkelden de META-methode, een didactiek die leerlingen daarmee helpt. Mindmaps, een metacognitieve vragenkaart en expliciete instructie van die vaardigheden zijn daarin de belangrijkste onderdelen. Zij testten de methode onder 800 leerlingen op twee scholen met succesvolle resultaten (NRO, ’15-’16). In deze workshop delen zij graag hun kennis en inzichten met andere wiskundedocenten.

C10. Probleem oplossen in klas 2 havo – vwo

José van Hanegem, Mark Mulder en Valentijn de Marez Oyens

In het kader van een onderzoek naar wiskundig denken in de onderbouw heeft de Werkplaats materiaal ontwikkeld voor en uitgevoerd in klas 2 havo-vwo. We hebben ons gericht op het onderdeel probleem oplossen uit het palet van wiskundig denken en materiaal ontwikkeld over de stelling van Pythagoras, Oppervlakte en Ontbinden in factoren. Tijdens de workshop zullen we voorbeelden laten zien en vertellen over onze ervaringen. Maar vooral ook zullen we ingaan op de ontwerpuitgangspunten bij het ontwikkelen van het materiaal en de andere aanpak van de docent tijdens de lessen.

C12. Wageningen-dot presenteert statistiek met echte data

Hans Tuit en Pieter Fransen

Tijdens de workshop presenteert de wiskunde-DOT van het betasteunpunt Wageningen haar eerste resultaten. Eén van de resultaten is een complete praktische opdracht met een grote dataset. Het andere resultaat is een concept versie van een praktische opdracht op basis van een dataset van het veredelingsbedrijf Keygene. Deelnemers kruipen in de huid van een leerling en werken met de praktische opdracht. Daarnaast is er ook gelegenheid om met elkaar in gesprek te gaan over de aard en de kwaliteit van de vragen. Aan het eind van de workshop heb je minstens één kant-en-klare PO in handen om in je H5 klassen bij wiskunde A aan te bieden.

De presentatie “Wageningen-dot presenteert statistiek met echte data.”

C13. Wiskunde zonder cijfers

Jorgen van Remoortere

Sporttrainers, muziekleraren en ouders doen het eigenlijk altijd al: ze helpen hun pupillen & kinderen zichzelf ontwikkelen door ze ruimte te geven om te ‘falen’, geven veel gerichte feedback en feedforward en laten ze doelgericht oefenen. Waarom maken wij, in het onderwijs, onze leerlingen dan zoveel gebruik van cijfers om een leerling te vertellen hoe hij /zij er voor staat voor ons vak? Een cijfer zegt niets over wat een leerling kan: Wat doet de leerling al goed? Waar is ruimte voor verbetering? Waar zit een hiaat? Als jij en ik een toets nakijken, hoe groot is de kans dat we beiden op exact hetzelfde cijfer uitkomen voor de leerling? Dat kan dus anders.
Ik wil jullie graag meenemen in de ervaringen die ik het afgelopen jaar daarin heb opgedaan en de reis die nog voor ons ligt. Workshop C13: Wiskunde zonder cijfers en workshop D6: Formatief assessment, het leren grenzen te verleggen sluiten zeer goed op elkaar aan. Ook kan uitstekend aan beide afzonderlijk worden deelgenomen.

De presentatie “Wiskunde zonder cijfers.”

C14. Concrete lesideeën voor vmbo en onderbouw met activerende leermiddelen

Sebastiaan Benders en Imke Loohuizen

Een beetje klaar met altijd maar hetzelfde type les te draaien? Dat dachten Imke en Sebastiaan nou ook. In deze workshop gaan ze op zoek naar de rol van activerende lesmaterialen en hoe je die zelf gemakkelijk kan maken. We staan stil bij hoe belangrijk het is voor leerlingen en voor jezelf als docent. Imke gaat vooral in op concrete leermiddelen, Sebastiaan benadert vanuit zijn expertise in nieuwe media ook apps en digitale leermiddelen. Tot slot bestaat er gelegenheid om met een kleine groep collega’s ideeën uit te wisselen. Na afloop van de bijeenkomst maken we een miniboekje waarin alle werkvormen van de workshop én van de aanwezigen nog eens terug te vinden zijn, die deelnemers via de e-mail thuis ontvangen!

C15. Statistiek in het nieuwe examenprogramma

Erik van Barneveld, Harm Bakker en Lieke Stroucken

In de nieuwe examenprogramma’s wiskunde A kent de statistiek een volkomen nieuwe opzet. Die gaat uit van de empirische cyclus waarbinnen grote datasets met behulp van ICT worden geanalyseerd om onderzoeksvragen te kunnen beantwoorden. Erik van Barneveld en Harm Bakker hebben als pilotdocent met het cTWO-materiaal gewerkt. Tijdens de workshop zal met name worden ingegaan op de ervaringen in de les. Daarbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheden die de grote datasets bieden die ter beschikking zijn gesteld door het Centraal Bureau voor de Statistiek.

De presentatie “Statistiek in het nieuwe examenprogramma.”