Conferentie vmbo en onderbouw havo/vwo

Op donderdag 25 januari 2018 organiseerde de vmbo-werkgroep van de NVvW voor de derde maal op rij de jaarlijkse conferentie voor vmbo en onderbouw havo en vwo. Het was een zeer geslaagde conferentie met een  mooie plenaire lezing van Jörgen van de Remoortere over wiskunde zonder cijfers en met mooie workshops. We hopen iedereen volgend jaar weer te begroeten. 

Plenaire lezing

Wiskunde zonder cijfers
Jörgen van Remoortere
De presentatie

Jörgen van Remoortere maakte 10 jaar geleden de overstap naar het onderwijs en heeft sindsdien voornamelijk lesgegeven aan het Visser ’t Hooft Lyceum op de vmbo en havo/vwo onderbouwlocatie in Leiderdorp. In 2015 is hij begonnen met cijferloos lesgeven aan een vmbo brugklas. Toen was de term formatief evalueren of formatief toetsen nog nog zo bekend in Nederland. Daarom richtte hij met Martin Ringenaldus en Arjan Morée de faceboekgroep Actief leren zonder cijfers. Het doel wat gelijkgestemden vooral praktische ervaringen tips te laten delen met elkaar. Inmiddels is dat doel met meer dan bijna 6000 leden bijna niet meer haalbaar. In het vorige schooljaar is er subsidie toegekend vanuit het Leraren Ontwikkelfonds om met meerdere vakken aan een klas formatief les te gaan geven.
Bij de aftrap van de conferentie wiskunde vmbo en havo/vwo onderbouw neemt hij jullie mee in zijn ontdekkingstocht over wiskunde zonder cijfers in de onderbouw.

Workshops

A. Formatief evalueren bij wiskunde
Ria Brandt, CPS

In deze workshop gaan we aan de slag met ervaringen van wiskundedocenten met de cyclus van formatief evalueren.

De cyclus van formatief evalueren kent drie fasen:
Feedup: waar werkt de leerling naartoe?
Feedback: waar staat de leerling nu?
Feedforward: wat is de volgende stap?

Vooral de feedup-fase met het bepalen van de succescriteria is uitdagend. Met activerende werkvormen weten de docenten leerlingen te laten benoemen wanneer een antwoord goed is. Het resultaat: enthousiaste wiskundedocenten die samen met hun collega’s lessen ontwerpen en uitvoeren waarin allerlei activiteiten en werkvormen voor elk van de drie fasen uit de cyclus van formatief evalueren voorkomen.

B. Het centrale examen Wiskunde GT, hoe komt die N-term eigenlijk tot stand
Maarten de Groot

Bij een centraal examen krijgen leerlingen en docenten te maken met het feitelijke centrale examen, het bijbehorende correctievoorschrift en uiteindelijk de normering.
Tijdens en vlak na de toets doemen er regelmatig vragen op over bepaalde vragen in het examen (juistheid van vraag en/of correctievoorschrift) en het examen als geheel (dekking curriculum, lengte en moeilijkheid van het examen).
Hoe werkt het eigenlijk bij een centraal examen, van constructie opdracht tot en met het uiteindelijk vaststellen van de n-term? Hoe wordt er gedeald met de opgeworpen vragen van leerlingen en docenten en op welke manier wordt de n-term uiteindelijk bepaald?
Tijdens deze presentatie worden de meeste stappen in het hele proces zoals die hebben plaatsgehad bij het examen Wiskunde GT 2017 langsgelopen.

C. Wolf rapportage
Paul van der Molen

Bij de papieren examens maakt Cito al meer dan 10 jaar groepsrapportages. Hiermee krijgen docenten feedback op de prestaties van hun leerlingen ten opzichte van het landelijke beeld. In 2016 heeft Cito voor het eerst een groepsrapportage gemaakt bij de digitale examens BB en KB. In deze workshop wordt verteld hoe de groepsrapportages worden gemaakt. U wordt ook gevraagd mee te denken hoe de rapportages verder verbeterd kunnen worden. Bij de ontwikkeling zijn niet alleen vakinhoudelijke aspecten van belang maar ook organisatorische aspecten. Bijvoorbeeld: Hoe krijgt de docent een rapport over de groep die hij wil. En hoe zorg je dat dit rapport in de juiste mailbox belandt?

D. Ontwerpen en evalueren van toetsen
Erik van Barneveld

Achtergrond
In de bovenbouw van havo en vwo zijn nieuwe eindexamenprogramma’s ingevoerd waarbij enerzijds meer nadruk is gelegd op algebraïsche vaardigheden en anderzijds op wiskundige denkactiviteiten als modelleren en probleem oplossen. In het verlengde daarvan zijn de onderbouwprogramma’s ook herzien. Deze situatie maakt het noodzakelijk om opnieuw kritisch te kijken naar de toetsen die we de leerlingen – ook in de onderbouw – laten maken. Hoewel in het vmbo het eindexamenprogramma al geruime tijd niet is gewijzigd, lijkt het ook daar zinvol om dit te doen, al was het alleen maar om vmbo-leerlingen redelijke kansen te kunnen bieden op een overstap naar havo.

Doel
Tegen deze achtergrond is het doel van deze workshop een methode aan te reiken die behulpzaam kan zijn bij het ontwerpen en evalueren van toetsen. Door tijdens de workshop met elkaar de methode toe te passen op enkele concrete toetsen uit de leerjaren 1 tot en met 3 van de havo, leren de deelnemers hoe zij deze methode in hun dagelijkse praktijk op hun eigen school kunnen gebruiken.

Werkwijze
Eerst zal een korte inleiding worden gegeven over de methode die de vakgroep wiskunde op de GSG Leo Vroman gebruikt om hun toetsen te ontwikkelen en te evalueren. Daarna gaan we in kleine groepen de methode toe passen op enkele concrete toetsen uit leerjaar 1 tot en 3 van de havo. Via plenaire terugkoppeling bekijken we de mate van consensus tussen de verschillende groepjes en bediscussiëren we de bruikbaarheid van de methode in de dagelijkse schoolpraktijk van de deelnemers.

E. Hoe kijk je een examen na?
Ebrina Smallegange

Deze workshop is een gouwe ouwe maar blijkt ieder jaar voor veel deelnemers interessant te zijn.
Aan de hand van oude examenopgaven, gecombineerd met leerlingenwerk, bespreken we hoe deze nagekeken zouden kunnen worden. Op deze wijze hopen we de jonge collega’s te helpen bij de ingewikkelde opdracht om het examen na te kijken en met meer ervaren collega’s onderling te vergelijken binnen de mogelijkheden van het correctievoorschrift.

F. Beoordelen Geïntegreerde Wiskundige Activiteiten
Ruud Jongeling
De presentatie

Bij de Geïntegreerde Wiskundige Activiteit (GWA) wordt van de leerlingen verwacht dat ze in realistische situaties wiskunde gebruiken om problemen op te lossen of conclusies te trekken. De GWA heeft daardoor meestal een ander karakter dan een gewone wiskundeles en wiskundetoets. Bij de beoordeling van het eindproduct van een GWA gaat het vaak om meer dan alleen de wiskundige oplossing.
In deze workshop krijg je informatie over het objectief beoordelen van GWA-eindproducten. Aan de hand van een GWA ga je zelf aan de slag met het vaststellen van beoordelingscriteria en normen en beoordeel je een aantal eindproducten.

G. De Onderbouw Wiskunde Dag
Dédé de Haan
De presentatie en het bijbehorende artikel in Euclides

De OnderbouwWiskundeDag (OWD) wordt sinds 2012 georganiseerd. Het is een dag waarbij leerlingen (3havo/vwo) in teams van 3 a 4 leerlingen gedurende een dag (ca. 9:00-14:00 u) aan een ‘grote’ wiskundige (denk)opdracht werken, waarin probleem oplossen centraal staat. Dit resulteert in een eindproduct (werkstuk). Inhoudelijk sluit deze opdracht (voor zover mogelijk) aan bij de nieuwe doelen voor de onderbouw en de denkactiviteiten van cTWO.
In deze werkgroep gaan we inhoudelijk kijken naar OWD-opdrachten en het bijbehorende leerlingenwerk; ook zullen we bespreken hoe je de OWD organiseert binnen je school, en indien wenselijk kunnen we ook kijken naar mogelijkheden om een soortgelijke dag in het VMBO te organiseren.

H. Differentiëren en toetsen
Victor Schmidt
De presentatie

Als je wilt differentiëren in de klas, moet je weten op basis waarvan je leerlingen leerstof op verschillende manieren aanbiedt. Voor de ene leerling volstaat een korte uitleg, maar andere leerlingen moet een stuk leerstof soms op twee verschillende manieren uitgelegd worden. Weer een andere leerling is gebaat bij veel oefening. Als docent kun je bij een stuk leerstof bedenken wat leerlingen moeten leren (= leerdoelen) en hoe goed ze de leerstof moeten kennen (= norm). Om een norm te bepalen, heb je een meetlat nodig aan de hand waarvan je het niveau van beheersing van de leerstof kunt bepalen. Zo’n meetlat kan vanuit verschillende perspectieven tot stand komen. Als je na een korte uitleg van leerstof een eenvoudig toetsje afneemt met opgaven van verschillend niveau, kun je leerlingen op basis van hun toetsresultaat opgaven laten maken en/of een deel van hen verlengde instructie geven.
In de workshop gaan we aan de slag om bij een stuk leerstof beheersingsniveaus te bedenken, een toets te maken waarmee bepaald kan worden welk niveau een leerling heeft en om te bepalen welke (groep) leerlingen welke opgaven moet gaan maken.

I. Nieuwe hulpmiddelen bij het digitaal examen vmbo wiskunde bb en kb
Nicolette Jurgens en Melanie Steentjes
De presentatie

In de digitale examens 2018 zijn de hulpmiddelen toolbox en grafiekentool vernieuwd. Hoe bereid je jouw leerlingen hierop voor?
We bespreken de verschillende hulpmiddelen bij deze examens en wisselen met elkaar uit hoe de leerlingen hiermee kunnen oefenen. Het is handig als je een laptop of tablet meeneemt, zodat je zelf aan de slag kunt.